Του Γιάννη Χατζηιωαννίδη
Με δύο μεγάλες εκκρεμότητες και το βλέμμα στραμμένο ήδη στη Θεσσαλονίκη επιστρέφει η κυβέρνηση σε πλήρεις ρυθμούς μετά το καλοκαιρινό διάλειμμα. Η συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου τη Δευτέρα, υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ουσιαστικά ανοίγει μια πολιτική περίοδο στην οποία η οικονομία, η ΔΕΘ και η προσπάθεια επανασύνδεσης της Νέας Δημοκρατίας με κοινωνικές ομάδες που εμφανίζουν σημάδια απομάκρυνσης θα βρεθούν στην πρώτη γραμμή. Η φετινή παρουσία του πρωθυπουργού στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα. Δεν πρόκειται μόνο για την καθιερωμένη παρουσίαση ενός πακέτου οικονομικών μέτρων. Η κυβέρνηση θέλει να χρησιμοποιήσει τη ΔΕΘ ως αφετηρία ενός ευρύτερου σχεδίου με ορίζοντα το 2030 και, παράλληλα, ως ευκαιρία να επιχειρήσει την επαναπροσέγγιση τμημάτων της εκλογικής της βάσης.
Πρώτο «καμπανάκι» το Ταμείο Ανάκαμψης
Πριν από τη ΔΕΘ υπάρχει, ωστόσο, μια άμεση και κρίσιμη προτεραιότητα: το κλείσιμο των εκκρεμοτήτων που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης. Η σχετική προθεσμία εκπνέει στο τέλος Αυγούστου και από τα υπουργεία έχει ζητηθεί να έχουν ολοκληρώσει μέχρι τη Δευτέρα όλες τις απαραίτητες διαδικασίες.
Στο υπουργικό συμβούλιο αναμένεται να γίνει μια πρώτη συνολική αποτίμηση της κατάστασης και να εντοπιστούν πιθανές εκκρεμότητες. Είναι χαρακτηριστικό ότι η συνεδρίαση είχε αρχικά σχεδιαστεί για τις 31 Αυγούστου, αλλά μεταφέρθηκε μία εβδομάδα νωρίτερα. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένα χρονικό περιθώριο ασφαλείας ώστε να αντιμετωπιστούν πιθανές αστοχίες ή να προσκομιστούν πρόσθετα στοιχεία εφόσον ζητηθούν από τις αρμόδιες ευρωπαϊκές υπηρεσίες.
Στην τελική ευθεία το «καλάθι» της ΔΕΘ
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι η οριστικοποίηση των εξαγγελιών του πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη. Το οικονομικό επιτελείο βρίσκεται στο επίκεντρο της προετοιμασίας, καθώς το ενδιαφέρον επικεντρώνεται παραδοσιακά στις φορολογικές παρεμβάσεις, τις ελαφρύνσεις και τις εισοδηματικές ενισχύσεις. Φέτος, όμως, η κυβέρνηση επιχειρεί να δώσει στη ΔΕΘ ευρύτερο πολιτικό χαρακτήρα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει προαναγγείλει ότι από τη Θεσσαλονίκη θα παρουσιάσει το βασικό περίγραμμα του κυβερνητικού σχεδίου για τη χώρα μέχρι το 2030, πάνω στο οποίο αναμένεται να στηριχθεί και μεγάλο μέρος της στρατηγικής της ΝΔ ενόψει της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης. Γι’ αυτό και η προετοιμασία δεν περιορίζεται στο υπουργείο Οικονομικών. Οι υπουργοί έχουν κληθεί να καταθέσουν προτάσεις, ώστε να αξιολογηθούν και όσες λάβουν το «πράσινο φως» να ενσωματωθούν στον συνολικό σχεδιασμό. Αντίστοιχη πρόσκληση έχει απευθυνθεί και στους βουλευτές της ΝΔ. Ο πρωθυπουργός ζήτησε στην τελευταία συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας να καταθέσουν ιδέες και προτάσεις ενόψει ΔΕΘ, με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη να αναλαμβάνει την επεξεργασία τους.
Το πολιτικό στοίχημα πίσω από τις παροχές
Πίσω από τους αριθμούς υπάρχει, όμως, ένα ξεκάθαρο πολιτικό ζητούμενο. Η κυβέρνηση επιδιώκει να επαναπροσεγγίσει κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες που συνέβαλαν αποφασιστικά στην εκλογική κυριαρχία της ΝΔ, αλλά σήμερα εμφανίζουν μεγαλύτερη δυσαρέσκεια ή απόσταση από το κυβερνών κόμμα. Στην κορυφή της σχετικής λίστας βρίσκονται ελεύθεροι επαγγελματίες, συνταξιούχοι και αγρότες. Δεν είναι τυχαίο ότι σημαντικό μέρος των μέτρων που εξετάζονται αφορά ακριβώς αυτές τις κατηγορίες.
Ελεύθεροι επαγγελματίες: Στο τραπέζι τα τεκμήρια
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στους ελεύθερους επαγγελματίες. Πρόκειται για μια κατηγορία που στις προηγούμενες εθνικές εκλογές στήριξε σε πολύ υψηλό ποσοστό τη ΝΔ, αλλά η εφαρμογή του τεκμαρτού τρόπου φορολόγησης προκάλεσε σημαντικές αντιδράσεις. Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, η σταδιακή κατάργηση των τεκμηρίων βρίσκεται μεταξύ των παρεμβάσεων που εξετάζονται για το πακέτο της ΔΕΘ. Η φιλοσοφία της παρέμβασης αναμένεται να συνδεθεί και με την «ανταμοιβή» των φορολογουμένων που υπήρξαν συνεπείς στις υποχρεώσεις τους και προσαρμόστηκαν στα νέα εργαλεία που εφαρμόστηκαν για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Για την κυβέρνηση το συγκεκριμένο μέτωπο έχει διπλή σημασία: οικονομική, επειδή αφορά έναν μεγάλο αριθμό φορολογουμένων, αλλά και πολιτική, καθώς πρόκειται για μια δεξαμενή ψηφοφόρων που παραδοσιακά βρίσκεται κοντά στη ΝΔ.
Συνταξιούχοι: Ενίσχυση αντί για 13η σύνταξη
Η δεύτερη μεγάλη ομάδα είναι οι συνταξιούχοι. Η πλήρης επαναφορά της 13ης σύνταξης δεν φαίνεται να αποτελεί αυτή τη στιγμή βασικό σενάριο. Αντίθετα, εξετάζεται σοβαρά η αύξηση της ετήσιας οικονομικής ενίσχυσης των 300 ευρώ, στο πλαίσιο της προσπάθειας στήριξης των χαμηλότερων εισοδημάτων. Το πολιτικό ενδιαφέρον είναι προφανές. Οι μεγαλύτερες ηλικίες αποτελούν ένα εκλογικό ακροατήριο στο οποίο η ΝΔ διατηρεί παραδοσιακά ισχυρά ερείσματα και η κυβέρνηση θέλει να περιορίσει τις απώλειες που μπορεί να προκαλέσει η πίεση από το αυξημένο κόστος ζωής.
Αγρότες: Το δυσκολότερο στοίχημα
Πιο σύνθετη εμφανίζεται η κατάσταση στον αγροτικό κόσμο. Η κυβέρνηση αναζητά παρεμβάσεις που δεν θα έχουν μόνο τη μορφή έκτακτων επιδομάτων, αλλά θα μπορούν να προσφέρουν μόνιμη οικονομική ανακούφιση, πιθανότατα και μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων. Οι αγρότες αποτέλεσαν επίσης ισχυρό εκλογικό στήριγμα για τη ΝΔ, όμως η σχέση αυτή έχει δοκιμαστεί. Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, η διαχείριση των ζωονόσων, οι καταστροφές στις καλλιέργειες από ακραία καιρικά φαινόμενα και κυρίως η μεγάλη αύξηση τοΜυ κόστους παραγωγής έχουν δημιουργήσει έντονη δυσαρέσκεια στον αγροτικό κόσμο. Η επαναπροσέγγιση αυτής της κοινωνικής ομάδας θεωρείται επομένως ένα από τα δυσκολότερα πολιτικά στοιχήματα της φετινής ΔΕΘ.
Από το «καλάθι» στο σχέδιο του 2030
Η κυβέρνηση θέλει, πάντως, να αποφύγει την εικόνα μιας ΔΕΘ που θα περιοριστεί σε έναν κατάλογο επιδομάτων και παροχών. Η επιδίωξη του Μεγάρου Μαξίμου είναι οι οικονομικές εξαγγελίες να ενταχθούν σε ένα μεγαλύτερο αφήγημα για την επόμενη τετραετία και την πορεία της χώρας μέχρι το 2030. Αυτό ακριβώς ανεβάζει και τον πολιτικό πήχη για την παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Θεσσαλονίκη. Η φετινή ΔΕΘ δεν θα κριθεί μόνο από το πόσα χρήματα θα μοιραστούν, αλλά από το εάν η κυβέρνηση καταφέρει να πείσει ότι διαθέτει ένα νέο σχέδιο για την επόμενη ημέρα. Και, ίσως ακόμη περισσότερο, από το εάν μπορεί να ξαναφέρει κοντά της ψηφοφόρους που την εμπιστεύτηκαν στις προηγούμενες εκλογές, αλλά σήμερα κρατούν μεγαλύτερες αποστάσεις.
