By Mira K
Σε μια νέα περίοδο φαίνεται να εισέρχονται οι σχέσεις Ελλάδας και Ισραήλ, με την αμυντική συνεργασία να αποκτά ολοένα μεγαλύτερο βάρος και την Ανατολική Μεσόγειο να βρίσκεται στο επίκεντρο ευρύτερων γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Νέο ορόσημο αποτελεί η διακρατική συμφωνία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», το φιλόδοξο πρόγραμμα δημιουργίας ενός πολυεπίπεδου συστήματος προστασίας της ελληνικής επικράτειας απέναντι σε διαφορετικού τύπου απειλές. Η συμφωνία υπεγράφη σε επίπεδο αξιωματούχων των υπουργείων Εθνικής Άμυνας των δύο χωρών, παρουσία και της νέας πρέσβεως του Ισραήλ στην Αθήνα, Πνινάτ Γιανάι.
Πέντε επίπεδα προστασίας
Ο σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου «θόλου» με πέντε διαφορετικά επίπεδα προστασίας, ο οποίος φιλοδοξεί να αλλάξει ουσιαστικά τις δυνατότητες αεράμυνας της χώρας. Τρία από τα σημαντικότερα επίπεδα, που αφορούν την αντιαεροπορική, αντιβαλλιστική και anti-drone προστασία, αναμένεται να βασιστούν σε μεγάλο βαθμό σε ισραηλινής τεχνολογίας συστήματα. Μεταξύ αυτών βρίσκονται τα David’s Sling, Barak MX και Spyder, τα οποία έχουν σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση διαφορετικών κατηγοριών εναέριων απειλών. Το συνολικό κόστος του προγράμματος υπολογίζεται σε 3,035 δισ. ευρώ, ενώ σύμφωνα με τον σχεδιασμό ο νέος ελληνικός θόλος θα πρέπει να έχει καταστεί πλήρως επιχειρησιακός μέσα σε περίπου 35 μήνες. Η επένδυση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της προσπάθειας εκσυγχρονισμού της ελληνικής άμυνας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η χρήση drones, πυραύλων και άλλων μη επανδρωμένων συστημάτων έχει αλλάξει δραστικά τα δεδομένα στα σύγχρονα πεδία επιχειρήσεων.
Στρατηγικό μήνυμα από Αθήνα και Τελ Αβίβ
Η συμφωνία απέκτησε παράλληλα ισχυρό πολιτικό και γεωστρατηγικό συμβολισμό. Αθήνα και Τελ Αβίβ αντιμετωπίζουν την αμυντική συνεργασία ως έναν από τους βασικούς πυλώνες της μεταξύ τους σχέσης, μαζί με την ενέργεια, την τεχνολογία και τη συνεργασία για την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι δύο κυβερνήσεις έδωσαν ιδιαίτερη δημοσιότητα στην υπογραφή της συμφωνίας, παρουσιάζοντάς την ως ακόμη μία επιβεβαίωση του στρατηγικού χαρακτήρα των ελληνοϊσραηλινών σχέσεων. Στην Ελλάδα, πάντως, η συμφωνία προκάλεσε και πολιτικές αντιδράσεις, με κόμματα της αντιπολίτευσης να ασκούν κριτική τόσο για πτυχές της διαδικασίας όσο και συνολικότερα για τη σχέση της κυβέρνησης με το Ισραήλ.
Η έντονη παρουσία της νέας πρέσβεως
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κινητικότητα της Πνινάτ Γιανάι, η οποία έφθασε στην Αθήνα τη δεύτερη εβδομάδα του Αυγούστου και, παρά τη θερινή περίοδο, ξεκίνησε σχεδόν αμέσως σειρά επαφών. Η νέα επικεφαλής της ισραηλινής διπλωματικής αποστολής είναι νομικός και πολιτική επιλογή της ισραηλινής κυβέρνησης. Η επίσημη έναρξη της θητείας της αναμένεται μετά την επίδοση των διαπιστευτηρίων της στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Τασούλα. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, η τελετή αναμένεται να πραγματοποιηθεί στις 16 Σεπτεμβρίου, μαζί με την επίδοση διαπιστευτηρίων από νέους πρέσβεις άλλων χωρών. Ωστόσο, η Γιανάι έχει ήδη αναπτύξει έντονη δραστηριότητα στην Αθήνα. Στις 25 Αυγούστου συναντήθηκε στο Πεντάγωνο με τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ, Στρατηγό Δημήτρη Χούπη, ο οποίος είχε επίσης πραγματοποιήσει επίσκεψη στο Ισραήλ. Μετά τη συνάντηση, η Ισραηλινή διπλωμάτης αναφέρθηκε δημοσίως στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και στα κοινά συμφέροντα που, όπως υπογράμμισε, συνδέουν τις δύο χώρες, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια και τη σταθερότητα της περιοχής. Από τις πρώτες θεσμικές επαφές της μετά την άφιξή της στην Ελλάδα ήταν επίσης εκείνη με τον επικεφαλής της Διεύθυνσης Εθιμοτυπίας του υπουργείου Εξωτερικών, πρέσβη Δημήτρη Ζεβελάκη, στον οποίο παρέδωσε τα αντίγραφα των διαπιστευτηρίων της.
Το βλέμμα στην Ανατολική Μεσόγειο
Η δραστηριότητα της νέας πρέσβεως δεν περιορίζεται στις ελληνοϊσραηλινές σχέσεις. Έχει ήδη πραγματοποιήσει συναντήσεις με διπλωματικούς εκπροσώπους άλλων χωρών στην Αθήνα, μεταξύ των οποίων η πρέσβης του Καναδά Σόνια Θίσσεν, ο Ινδός πρέσβης Ραβί Σανκάρ και ο πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας Σταύρος Αυγουστίδης. Ιδιαίτερο γεωπολιτικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι επαφές με Κύπρο και Ινδία. Η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ έχουν αναπτύξει εδώ και χρόνια τριμερείς μηχανισμούς συνεργασίας, ενώ η Ινδία αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία στους σχεδιασμούς που συνδέουν την Ανατολική Μεσόγειο με τη Μέση Ανατολή και τον Ινδοειρηνικό. Η κινητικότητα αυτή εξελίσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία στην ευρύτερη περιοχή διαμορφώνονται νέες συνεργασίες και ισορροπίες, με την άμυνα, την ενέργεια, τις θαλάσσιες οδούς και την τεχνολογία να αποτελούν κρίσιμους παράγοντες.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα», επομένως, ξεπερνά τα όρια μιας μεγάλης εξοπλιστικής συμφωνίας. Αποτελεί ταυτόχρονα ένδειξη της κατεύθυνσης που έχουν λάβει οι σχέσεις Αθήνας και Τελ Αβίβ και του αυξανόμενου ρόλου που οι δύο πλευρές αποδίδουν στη μεταξύ τους στρατηγική συνεργασία μέσα στο νέο, ιδιαίτερα ρευστό περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου.
