Γράφει ο Γιάννης Χατζηιωαννίδης
Ένα λεωφορείο ξεκινά από τη στάση κάτω από ένα διαμέρισμα. Λίγα μέτρα παρακάτω, αυτοκίνητα περιμένουν στο φανάρι, δίπλα σε ένα σχολείο. Για χιλιάδες κατοίκους της Θεσσαλονίκης, ο θόρυβος και τα καυσαέρια αποτελούν καθημερινή συνθήκη, που φτάνει από τον δρόμο μέχρι το σαλόνι και την κρεβατοκάμαρά τους. Σε αυτή την καθημερινότητα μπορεί να παρέμβει η ηλεκτροκίνηση. Ιδιαίτερα στις δημόσιες συγκοινωνίες, όπου τα ίδια οχήματα περνούν επανειλημμένα από κατοικημένες περιοχές, η αλλαγή του κινητήρα μπορεί να έχει όφελος και για όσους δεν επιβιβάζονται ποτέ στο λεωφορείο. Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται στην έκθεση «Environmental Noise in Europe 2025» του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος. Περίπου 92 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη εκτίθενται σε οδικό θόρυβο πάνω από το όριο των 55 ντεσιμπέλ του δείκτη ημέρας–βραδιού–νύχτας που χρησιμοποιείται στην ευρωπαϊκή καταγραφή. Πρόκειται για δείκτη μακροχρόνιας έκθεσης και όχι για τη στιγμιαία ένταση μιας διέλευσης.
Η αλλαγή στους δρόμους της Θεσσαλονίκης
Στη Θεσσαλονίκη, ένα ακόμη βήμα έγινε στις 4 Σεπτεμβρίου 2026, όταν δέκα νέα ηλεκτρικά λεωφορεία εντάχθηκαν στις γραμμές 45 «ΚΤΕΛ Μακεδονία – ΚΤΕΛ Χαλκιδικής – Cosmos» και 56 «Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός – Ωραιόκαστρο». Σύμφωνα με τον ΟΣΕΘ, τα οχήματα διαθέτουν χωρητικότητα 74 επιβατών, τρεις θύρες και ράμπα για αμαξίδια. Η ένταξή τους αποτελεί την αρχή της σταδιακής ανανέωσης των 220 λεωφορείων που χρησιμοποιούνται στο συγκεκριμένο συγκοινωνιακό έργο των 43 γραμμών της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης. Για τον επιβάτη, βέβαια, η ανανέωση του στόλου κρίνεται και από την αναμονή στη στάση, την προσβασιμότητα και τη συνέπεια των δρομολογίων. Ένας ηλεκτρικός κινητήρας προσφέρει περιβαλλοντικό όφελος· η συχνότητα των διελεύσεων εξαρτάται από την επάρκεια των οχημάτων, το προσωπικό και την οργάνωση του δικτύου.
Το παράδειγμα της Οξφόρδης
Μια ένδειξη του τι μπορεί να αλλάξει δίνει η Οξφόρδη. Έρευνα που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2026, με τη συμμετοχή του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, εξέτασε την εισαγωγή 159 ηλεκτρικών λεωφορείων στην περιοχή. Η ανάλυση κατέγραψε μέση μείωση του κυκλοφοριακού θορύβου κατά 5,1 ντεσιμπέλ σε σημεία δίπλα στον δρόμο στο κέντρο της πόλης. Παράλληλα, τα προκαταρκτικά στοιχεία έδειξαν μέση υποχώρηση των συγκεντρώσεων διοξειδίου του αζώτου κατά 10% μεταξύ 2023 και 2024, με τη μείωση να φτάνει έως το 24% σε περιοχές με έντονη διέλευση λεωφορείων. Τα αποτελέσματα αυτά δίνουν ένα χρήσιμο παράδειγμα για τις ελληνικές πόλεις. Δεν αποτελούν, ωστόσο, πρόβλεψη ίδιων μειώσεων σε κάθε γειτονιά: ο στόλος, η κυκλοφορία και τα χαρακτηριστικά κάθε δρόμου επηρεάζουν το τελικό αποτέλεσμα.
Το κόστος που φτάνει μέσα στο σπίτι
Η ηχορύπανση έχει συνέπειες πέρα από την ενόχληση μιας δύσκολης ώρας. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος εκτιμά ότι η χρόνια έκθεση στον θόρυβο των μεταφορών συμβάλλει σε περίπου 73.000 πρόωρους θανάτους ετησίως στην Ευρώπη, ενώ περίπου 4,6 εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν σοβαρές διαταραχές ύπνου. Η ίδια έκθεση αποτιμά την ετήσια οικονομική επιβάρυνση από τις επιπτώσεις στην υγεία και την ευημερία σε τουλάχιστον 100 δισ. ευρώ. Εκτιμά επίσης ότι περισσότερα από μισό εκατομμύριο παιδιά αντιμετωπίζουν δυσκολίες ανάγνωσης που αποδίδονται στον θόρυβο των μεταφορών. Οι εκτιμήσεις αυτές δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην προστασία των περιοχών γύρω από σχολεία, νοσοκομεία και κατοικίες. Εκεί θα είχε νόημα να αξιολογείται κατά προτεραιότητα το όφελος από καθαρότερα και πιο ήσυχα οχήματα.
Η τεχνολογία χρειάζεται σχέδιο
Η ηλεκτροκίνηση μπορεί να συμβάλει σε μια πιο ανθρώπινη Θεσσαλονίκη. Η αξιοποίησή της, όμως, χρειάζεται να συνδεθεί με επιλογές που διευκολύνουν τη μετακίνηση: τακτικά δρομολόγια, λειτουργικές στάσεις, προσβάσιμα πεζοδρόμια και δημόσιο χώρο στον οποίο μπορούν να κινηθούν με ασφάλεια οι πεζοί. Το ουσιαστικό κέρδος θα φανεί στην καθημερινότητα. Στο παιδί που παρακολουθεί το μάθημα χωρίς τον διαρκή βόμβο του δρόμου. Στον κάτοικο που ξεκουράζεται στο σπίτι του. Και στον εργαζόμενο που αφήνει το αυτοκίνητο επειδή μπορεί να βασιστεί στο λεωφορείο.
