Γράφει ο Γιάννης Χατζηιωαννίδης
Οι εξαγωγές του σκοτσέζικου ουίσκι υποχωρούν, ενώ οι αλλαγές στην κατανάλωση και οι οικονομικές πιέσεις δοκιμάζουν ένα ποτό που για δεκαετίες συνδέθηκε με τη διασκέδαση στην Ελλάδα. Κάποτε, μια φιάλη ουίσκι στο τραπέζι ήταν σχεδόν απαραίτητο συστατικό της ελληνικής νύχτας. Στα μπουζούκια, στα κλαμπ, ακόμη και στις παρέες που μαζεύονταν στο σπίτι, το ποτό είχε αποκτήσει θέση πολύ μεγαλύτερη από εκείνη μιας απλής καταναλωτικής επιλογής. Συνόδευε τις γιορτές, τις επαγγελματικές επιτυχίες, τους χωρισμούς και τα ξενύχτια. Σήμερα, αυτή η εικόνα αλλάζει. Το ουίσκι εξακολουθεί να έχει πιστούς φίλους, όμως η βιομηχανία του βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλότερη ζήτηση, αυξημένο κόστος και εμπορικές αβεβαιότητες. Η πίεση αποτυπώνεται πλέον και στα επίσημα στοιχεία της Σκοτίας.
Οι εξαγωγές σε πτώση
Σύμφωνα με την Ένωση Σκοτσέζικου Ουίσκι, οι εξαγωγές το 2025 διαμορφώθηκαν σε 5,3 δισεκατομμύρια λίρες, καταγράφοντας μείωση 1,8% σε αξία. Σε όγκο, η υποχώρηση ήταν μεγαλύτερη: οι εξαγωγές αντιστοιχούσαν σε 1,34 δισεκατομμύρια φιάλες των 700 ml, μειωμένες κατά 4,3% έναντι του 2024. Η Ένωση συνδέει την κάμψη με τους δασμούς, το κόστος λειτουργίας και την εξασθένηση της καταναλωτικής ζήτησης. Η εικόνα διαφέρει από αγορά σε αγορά. Στη Γαλλία, ο όγκος των εξαγωγών μειώθηκε κατά 14%, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά υποχώρησε κατά 9%. Αντίθετα, η Γερμανία κατέγραψε άνοδο τόσο στην αξία όσο και στον όγκο των εισαγωγών σκοτσέζικου ουίσκι. Πρόκειται, επομένως, για μια αγορά που αντιμετωπίζει σημαντικές πιέσεις, με ορισμένες χώρες να εξακολουθούν να προσφέρουν περιθώρια ανάπτυξης.
Τι σημαίνουν τα 22 εκατομμύρια βαρέλια
Στις αποθήκες της Σκοτίας βρίσκονται περίπου 22 εκατομμύρια βαρέλια ουίσκι σε διαδικασία ωρίμανσης, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 12 δισεκατομμύρια φιάλες. Ο αριθμός είναι εντυπωσιακός, χρειάζεται όμως προσεκτική ανάγνωση: η αποθήκευση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παραγωγής. Για να ονομαστεί ένα ποτό σκοτσέζικο ουίσκι, πρέπει να ωριμάσει σε δρύινα βαρέλια στη Σκοτία για τουλάχιστον τρία χρόνια. Το δύσκολο για τους παραγωγούς είναι ότι σχεδιάζουν σήμερα για μια αγορά που θα συναντήσουν αρκετά χρόνια αργότερα. Όταν η ζήτηση μεταβάλλεται, η παραγωγή δεν μπορεί να προσαρμοστεί με την ταχύτητα ενός προϊόντος που φτάνει αμέσως στο ράφι. Η παλαίωση, το στοιχείο που δίνει στο ουίσκι μέρος της αξίας του, κάνει ταυτόχρονα πιο σύνθετη τη διαχείριση των αποθεμάτων.
Η Ελλάδα που μετρούσε τη διασκέδαση σε φιάλες
Για την Ελλάδα, η συζήτηση έχει και μια ιδιαίτερη κοινωνική διάσταση. Το ουίσκι συνδέθηκε με μια ολόκληρη εποχή νυχτερινής διασκέδασης. Η μάρκα της φιάλης, τα μπουκάλια που άνοιγαν στο τραπέζι και ο τρόπος σερβιρίσματος έγιναν μέρος της γλώσσας της παρέας. Παράλληλα, αναπτύχθηκε ένα διαφορετικό κοινό, που ενδιαφερόταν για την προέλευση, τα αρώματα και την παλαίωση. Το ουίσκι απέκτησε θέση στη γευσιγνωσία και στις συλλογές, πέρα από τη μαζική κατανάλωση της νύχτας. Στο αρχικό δημοσίευμα του «ΘΕΜΑ», στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι η ζήτηση στην Ελλάδα έχει μειωθεί κατά 10% έως 12% τα τελευταία δύο με τρία χρόνια. Η εκτίμηση αυτή αποτελεί ένδειξη της εικόνας που μεταφέρουν άνθρωποι του κλάδου και όχι επίσημη, συνολική καταγραφή της εγχώριας αγοράς.
Περισσότερες επιλογές στο ποτήρι
Τα κοκτέιλ χωρίς αλκοόλ και οι επιλογές χαμηλότερης περιεκτικότητας διεκδικούν χώρο στη διασκέδαση. Για ένα μέρος των καταναλωτών, η έξοδος συνοδεύεται πλέον από διαφορετικές προτεραιότητες: λιγότερο αλκοόλ, έλεγχο των εξόδων και μεγαλύτερη προσοχή στην επόμενη ημέρα.
Αυτή η αλλαγή δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει την κάμψη του ουίσκι. Το κόστος, οι δασμοί και οι συνθήκες κάθε αγοράς επηρεάζουν επίσης τις πωλήσεις. Δείχνει όμως ότι τα παραδοσιακά ποτά καλούνται να κερδίσουν τη θέση τους σε ένα περιβάλλον με περισσότερες επιλογές. Το ουίσκι παραμένει ισχυρό εμπορικό προϊόν και σημαντικό κομμάτι της σκωτσέζικης ταυτότητας. Η εποχή, ωστόσο, κατά την οποία μια φιάλη έμοιαζε αυτονόητη σε κάθε τραπέζι διασκέδασης φαίνεται να απομακρύνεται. Για τους παραγωγούς, το ζητούμενο είναι να καταλάβουν τι θα ζητά ο καταναλωτής όταν το ουίσκι που ωριμάζει σήμερα θα είναι έτοιμο να σερβιριστεί.
