Γράφει ο Γιάννης Χατζηιωαννίδης
Πίσω από τα πολυτελή ακίνητα, τα ιδιωτικά αεροσκάφη και τα εντυπωσιακά γιοτ του Ρομάν Αμπράμοβιτς, μια νέα δημοσιογραφική έρευνα περιγράφει έναν σύνθετο μηχανισμό εταιρικών συναλλαγών και λογιστικών αλλαγών, μέσω του οποίου φέρεται να αποκρύφθηκαν περιουσιακά στοιχεία και να αποφεύχθηκε η καταβολή φόρων. Στο επίκεντρο βρίσκονται η Deloitte Κύπρου και η εταιρεία παροχής εταιρικών υπηρεσιών MeritServus, που διαχειριζόταν από τη Λεμεσό υπεράκτιες επιχειρήσεις συνδεδεμένες με τον Ρώσο δισεκατομμυριούχο. Οι καταγγελίες βασίζονται σε διαρροή εγγράφων και ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, τα οποία εξετάστηκαν στο πλαίσιο κοινής έρευνας του BBC Panorama και του Bureau of Investigative Journalism.
Η υπόθεση στρέφει την προσοχή στον τρόπο με τον οποίο καταγραφόταν η περιουσία του Αμπράμοβιτς και στις υπηρεσίες που παρείχαν οι σύμβουλοί του. Σύμφωνα με την έρευνα, έγγραφα που συντάχθηκαν μεταγενέστερα εμφανίζονταν σαν να είχαν δημιουργηθεί χρόνια νωρίτερα, αλλάζοντας αναδρομικά την εικόνα της ιδιοκτησίας περιουσιακών στοιχείων. Με αυτόν τον τρόπο, κυπριακές εταιρείες παρουσιάζονταν να έχουν μεταβιβάσει την περιουσία τους σε επιχειρήσεις στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους ή να τη διαχειρίζονται για λογαριασμό τους. Η αλλαγή αυτή είχε σημασία τόσο για τις υποχρεώσεις δημοσιοποίησης οικονομικών στοιχείων όσο και για τη φορολογική αντιμετώπιση των εσόδων.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Amiscan Investments. Στις αρχικές οικονομικές καταστάσεις της για το 2003 καταγράφονταν περιουσιακά στοιχεία αξίας 672 εκατομμυρίων δολαρίων, μεταξύ των οποίων κατοικίες στη Βρετανία και στη Γαλλία, ελικόπτερα, ιδιωτικά αεροσκάφη και σκάφη αναψυχής. Ανάμεσά τους περιλαμβανόταν και το γιοτ Pelorus, με αποτιμώμενη αξία 147,5 εκατομμυρίων δολαρίων. Όταν, όμως, οι λογαριασμοί οριστικοποιήθηκαν το 2006, η εικόνα είχε αλλάξει: τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία δεν εμφανίζονταν πλέον στον ισολογισμό, ενώ η περιουσία που απέμενε ανερχόταν σε περίπου 75.000 δολάρια. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η μεταβολή στηρίχθηκε σε έγγραφα που παρουσίαζαν τη μεταφορά των στοιχείων στη μητρική εταιρεία ως συναλλαγή ήδη ολοκληρωμένη από το 2003.
Μια δεύτερη περίπτωση αφορά την Kravin Investments, η οποία διέθετε το 2003 σχεδόν δύο δισεκατομμύρια δολάρια σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Τα κεφάλαια απέφεραν τόκους, δημιουργώντας αντίστοιχες φορολογικές υποχρεώσεις στην Κύπρο. Η δημοσιογραφική έρευνα υποστηρίζει ότι συνεργάτες του Αμπράμοβιτς και επαγγελματίες σύμβουλοι επεξεργάστηκαν σχέδιο ώστε η εταιρεία να εμφανίζεται ως διαχειρίστρια των χρημάτων για λογαριασμό της μητρικής της στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους. Η αλληλογραφία που επικαλούνται οι ερευνητές περιγράφει αλλαγές σε παλαιότερες οικονομικές καταστάσεις και λογιστικά αρχεία, με αποτέλεσμα να μεταβάλλεται η παρουσίαση των τραπεζικών υπολοίπων και των εσόδων από τόκους. Κατά την έρευνα, η διευθέτηση αυτή επέτρεψε την αποφυγή φόρων εκατομμυρίων.
Στο ίδιο πλέγμα εντάσσεται και η Electus Investments, κυπριακή εταιρεία στην οποία βρισκόταν επιχειρηματική περιουσία άνω των δέκα δισεκατομμυρίων δολαρίων. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η MeritServus χρησιμοποίησε έγγραφα με αναδρομικές ημερομηνίες ώστε η κυριότητα να εμφανίζεται σε άλλη εταιρεία με την ίδια επωνυμία, αλλά με έδρα στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους. Κοινό στοιχείο των υποθέσεων είναι η προσπάθεια να αλλάξει η καταγεγραμμένη ιστορία των συναλλαγών, περιορίζοντας την ορατότητα της περιουσίας μέσα από τις οικονομικές καταστάσεις των κυπριακών επιχειρήσεων.
Οι δικηγόροι του Αμπράμοβιτς απορρίπτουν ότι ο ίδιος απέφυγε παράνομα φόρους ή απέκρυψε την περιουσία του. Υποστηρίζουν ότι δεν παρουσιάστηκαν αποδείξεις πως γνώριζε, ενέκρινε ή έδωσε εντολή για την παραποίηση εγγράφων και επισημαίνουν ότι δεν συμμετείχε στην καθημερινή λειτουργία των συγκεκριμένων εταιρειών. Τονίζουν επίσης ότι ήταν θεμιτό να βασίζεται στις υπηρεσίες και στις συμβουλές επαγγελματιών. Από την πλευρά της, η Deloitte Κύπρου δηλώνει ότι λειτουργεί σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία και αναφέρει ότι δεν μπορεί να σχολιάσει συγκεκριμένα έγγραφα ηλικίας άνω των είκοσι ετών, τα οποία δεν είναι πλέον προσβάσιμα.
Οι αποκαλύψεις ανοίγουν εκ νέου τη συζήτηση για την ευθύνη όσων οργανώνουν, διαχειρίζονται και ελέγχουν μεγάλες περιουσίες μέσα από διεθνή εταιρικά δίκτυα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο οι οικονομικές καταστάσεις αποτύπωναν τις πραγματικές συναλλαγές και αν οι αρμόδιες αρχές είχαν στη διάθεσή τους αξιόπιστα στοιχεία. Οι καταγγελίες της έρευνας δεν αποτελούν δικαστική απόφαση, δημιουργούν όμως σοβαρά ερωτήματα για τη διαφάνεια, τη φορολογική λογοδοσία και την ανεξαρτησία του ελεγκτικού μηχανισμού.
Πηγή: BBC Panorama και Bureau of Investigative Journalism.
«Εικονογράφηση δημιουργημένη με τεχνητή νοημοσύνη».
