Καθώς ο Ταγίπ Ερντογάν εξαπλώνει την κυριαρχία του στην Τουρκία, απολύοντας ή φυλακίζοντας δημοσίους υπαλλήλους κατά δεκάδες χιλιάδες, η επαγγελματική τάξη αναχωρεί κατά κύματα για τη Δύση. Ο αριθμός των μορφωμένων υπαλλήλων και επιχειρηματιών που μετακομίζουν στο εξωτερικό έχει τετραπλασιαστεί στους σχεδόν 10.000 κάθε μήνα, επισημαίνεται σε στοιχεία του αντιπολιτευόμενου Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος. Ανάμεσά τους και κάπου 6.000 εκατομμυριούχοι μόνο μέσα στο 2016, έξι φορές περισσότεροι σε σχέση με το 2015, σύμφωνα με την εταιρεία ερευνών New World Wealth.
Από το 2013, όταν ο Ερντογάν κατέστειλε με τη βία συγκεντρώσεις διαμαρτυριών σε όλη τη χώρα, διαβρώνει συστηματικά τα δικαιώματα της ελεύθερης έκφρασης και της δημόσιας συγκέντρωσης. Δεκάδες πολιτικοί και κάπου 150 δημοσιογράφοι – οι περισσότεροι στον κόσμο – έχουν φυλακιστεί, ενώ πολύς κόσμος απειλείται καθημερινά με ποινές φυλάκισης για καταχωρήσεις στα social media που θεωρούνται προσβλητικές για τον ηγέτη της χώρας.
Η ζημιά είναι μεγάλη για τους ιδιοκτήτες ακινήτων και τους μεσίτες σε αριστοκρατικές περιοχές της πόλης όπως η Μπέγιογλου. Ο 60χρονος μεσίτης Μουσταφά Αϊκάτς, που εδώ και 40 χρόνια δουλεύει με σπίτια στην γραφική γειτονιά Τζιχανγκίρ, πασχίζει να τα βγάλει πέρα με αυτό που αποκαλεί τέλος μιας εποχής: «Σχεδόν τα πάντα είναι προς πώληση ή ενοικίαση», λέει. «Οι παλιές, καλές ημέρες έφυγαν».
Αναζητούν «χρυσή βίζα»
Την ίδια στιγμή, οι δουλειές ανθίζουν για τους Τούρκους του εξωτερικού που βοηθούν τους συμπατριώτες τους να μετεγκατασταθούν σε περιοχές-μαγνήτες για τη Διασπορά, όπως η νότια Φλόριντα των ΗΠΑ. Ο Ζεϊνέλ Μπιτέρ, ιδρυτής της συμβουλευτικής Epic Group με έδρα το Μαϊάμι, αναφέρει ότι έχουν τριπλασιαστεί τα τηλεφωνήματα από Τούρκους που αναζητούν «χρυσή βίζα», δηλαδή άδεια παραμονής με αντάλλαγμα επενδύσεις στις ΗΠΑ. «Στους Τούρκους αρέσουν πολύ ο χώρος της εστίασης, και βοηθάμε πολλούς να ανοίξουν το δικό τους εστιατόριο», λέει. «Ενδιαφέρονται επίσης για ακίνητα – ένα σπίτι των 100.000 δολαρίων εδώ μπορεί να ενοικιαστεί προς 1.200 με 1.300 δολάρια το μήνα, ενώ στην Τουρκία μόνο για 400-500 δολάρια.
Δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για την πρόσφατη φυγή εργαζομένων στο εξωτερικό, ωστόσο από τους εκλογικούς καταλόγους παίρνουμε μια ιδέα για τους πιο δημοφιλείς προορισμούς. Τα 2/3 των 3 εκατ. Τούρκων που ψηφίζουν στο εξωτερικό ζουν στη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ολλανδία, ενώ ακολουθούν το Βέλγιο, η Αυστρία, η Βόρεια Κύπρος, οι ΗΠΑ, η Ελβετία και η Βρετανία.
Στην CS Global Partners, με έδρα το Λονδίνο, οι αιτήσεις από Τούρκους πελάτες για την απόκτηση βρετανικού διαβατηρίου μέσω επενδύσεων αυξάνονται κατά 25% κάθε μήνα από τον Ιανουάριο. «Νιώθουν ότι δεν μπορούν πια να έχουν μια ήρεμη ζωή στη χώρα τους», εξηγεί η διευθύνων σύμβουλος Μίσα-Ρόουζ Έμετ. «Μία από τις πιο συχνές ερωτήσεις που μας κάνουν είναι αφορά τον σεβασμό της εκάστοτε χώρας υποδοχής για τους νόμους και τις βασικές ελευθερίες».
«Χάσαμε κάθε ελπίδα»
Αλλά δεν είναι μόνο ζήτημα ελευθεριών. Ένα ζευγάρι 30άρηδων, ο Ερντέμ και η Μερβεγκιούλ Καζακλί, εγκατέλειψαν της δουλειές τους ως μηχανικός και τραπεζικός υπάλληλος αντίστοιχα πριν από 18 μήνες και μετακόμισαν στην Ολλανδία για κάποιους επιπλέον λόγους. Αναφέρουν χαρακτηριστικά την διαφθορά χωρίς μέτρο, την ολοένα και χειρότερη ποιότητα εκπαίδευσης και στις συνεχόμενες τρομοκρατικές επιθέσεις – 28 έχουν μετρήσει οι ίδιοι από τότε που έφυγαν. «Φύγαμε γιατί χάσαμε κάθε ελπίδα», λέει η Μερβεγκιούλ. «Περιμέναμε να δούμε αν το περιβάλλον στο οποίο θα μεγαλώσει το παιδί μας πρόκειται να βελτιωθεί, και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι αυτό δεν θα συμβεί».
Οι επιχειρηματίες που έχουν κίνητρα να παραμείνουν στη χώρα θεωρούν μεγάλη πληγή το brain drain των τελευταίων μηνών.Ο Νεβζάτ Αϊντίν, του οποίου η υπηρεσία delivery Yemeksepeti.com εξαγοράστηκε από τη γερμανική Delivery Hero Holding έναντι 589 εκατ. δολαρίων, έγραψε στο Twitter: «Για όγδοη φορά μέσα σε έναν χρόνο ένας πολύ καλός υπάλληλός μου φεύγει για το εξωτερικό. Είναι ντροπή για μένα, την εταιρεία και τη χώρα μου». Ο Φιράτ Ισμπεσέρ, διευθυντής του παραρτήματος της βρετανικής Monitise στην Κωνσταντινούπολη, αναφέρει ότι πρώην εργαζόμενοι και άλλοι γνωστοί του έχουν φύγει στο εξωτερικό και δουλεύουν για την Amazon, τη Facebook, τη Spotify, την Trip Advisor και τη Booking.com, που έχει απαγορευτεί στην Τουρκία. «Τον τελευταίο χρόνο, το 70-80% των υπαλλήλων μας που παραιτήθηκαν πήγαν στο εξωτερικό, κυρίως στο Βερολίνο, το Άμστερνταμ, το Λονδίνο, την Καλιφόρνια και τη Στοκχόλμη», εξηγεί. «Αυτό το brain drain μπορεί να κάνει καλό στην Τουρκία, αλλά μόνο αν αυτοί οι άνθρωποι επιστρέψουν στη χώρα με εμπειρία εργασίας στις μεγάλες πολυεθνικές».
http://www.insider.gr
