Η ταχύτατη πρόοδος της τεχνολογίας μεταβάλλει ριζικά το περιβάλλον της εργασίας, εγείροντας νέες και πολυδιάστατες προκλήσεις για εργαζόμενους και επιχειρήσεις. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι ένα μελλοντικό σενάριο, είναι ήδη σε εξέλιξη.
Σύμφωνα με εκπροσώπους της αγοράς εργασίας, το ζητούμενο δεν είναι να αποφύγουμε την αλλαγή, αλλά να την κατανοήσουμε και να την διαχειριστούμε ορθά.
Με δεδομένο ότι ο ρυθμός και η ένταση των αλλαγών δυσχεραίνουν την ασφαλή πρόβλεψη των μελλοντικών αναγκών, η ικανότητα προσαρμογής σε αυτές καθίσταται όχι απλώς απαραίτητη, αλλά κρίσιμη, ώστε να συμβαδίσουν όλοι με τις εξελίξεις.
Υπό αυτό το πρίσμα, απαιτείται εκπαίδευση, προσαρμοστικότητα και ενεργός εμπλοκή όλων των πλευρών (εργαζομένων, επιχειρήσεων και πολιτείας).
Παράλληλα, ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν εξελίσσεται εν κενώ, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, το οποίο περιλαμβάνει το σύνολο των σύγχρονων παραγόντων, όπως τις περιβαλλοντικές εξελίξεις, τους συστημικούς κινδύνους και τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες.
Με βάση τα ευρήματα πρόσφατης έρευνας του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία (ΕΛΙΝΥΑΕ), παρότι οι συμμετέχοντες εμφανίζονται εξοικειωμένοι με τη χρήση βασικών ψηφιακών εργαλείων και δείχνουν εμπιστοσύνη σε κοινές εφαρμογές (αναζήτηση, μετάφραση και συγγραφή), παραμένουν επιφυλακτικοί απέναντι σε πιο κρίσιμα ζητήματα, όπως η επίλυση τεχνικών προβλημάτων ή η διερεύνηση ατυχημάτων. Από την άλλη πλευρά, τα θετικά και αρνητικά συναισθήματα απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη είναι μοιρασμένα, αναδεικνύοντας την αβεβαιότητα απέναντι στις νέες εξελίξεις.
Όπως αναφέρει η πρόεδρος του ΕΛΙΝΥΑΕ, Ρένα Μπαρδάνη, σε δηλώσεις της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, σε πολλές περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιούν εργαλεία βασισμένα στις νέες τεχνολογίες, χωρίς απαραίτητα να το γνωρίζουν.
Σε ό,τι αφορά την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία, η πλειονότητα των συμμετεχόντων στην έρευνα αναμένει θετικό αντίκτυπο της Τεχνητής Νοημοσύνης στον τομέα αυτό. Όπως επισημαίνει η κ. Μπαρδάνη, «στην πραγματικότητα, λόγω της μεγάλης ταχύτητας και ποικιλίας, οι προκλήσεις (ενδεχόμενοι κίνδυνοι για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία ή δυνατότητες βελτίωσης των συνθηκών εργασίας) βρίσκονται ακόμη σε διερευνητικό στάδιο διεθνώς και μπορεί να έχουν διαφορετική επίδραση σε διαφορετικούς τομείς. Δεν είναι δυνατόν να εξαχθούν στη φάση αυτή ασφαλή συμπεράσματα, αλλά θα πρέπει η κατάσταση να παρακολουθείται διαρκώς».
Καθώς, λοιπόν, η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι αυτοματοποιημένες τεχνολογίες εξελίσσονται με πρωτοφανή ταχύτητα, οι ανησυχίες για τον αντίκτυπό τους στην αγορά εργασίας γίνονται έντονες.
«Ωστόσο, η ιστορία μας διδάσκει ότι κάθε μεγάλη τεχνολογική τομή — από τη βιομηχανική επανάσταση έως την ψηφιακή μετάβαση – μεταμορφώνει τον κόσμο της εργασίας. Πράγματι, παλαιότερα επαγγέλματα εξαφανίστηκαν, για να δώσουν τη θέση τους σε νέες ειδικότητες πιο εναρμονισμένες με τις ανάγκες και τα εργαλεία της εποχής» υπογραμμίζει η κ. Μπαρδάνη και προσθέτει ότι, σήμερα, η άφιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης μας οδηγεί σε έναν αντίστοιχο μετασχηματισμό. Ωστόσο, όπως τονίζει, ο άνθρωπος δεν αντικαθίσταται, αλλά συνεργάζεται με την τεχνολογία, αξιοποιώντας τα δυνατά σημεία και των δύο.
Η έρευνα του ΕΛΙΝΥΑΕ αναδεικνύει επίσης ότι απαιτείται ενεργός συμμετοχή και καλλιέργεια γνώσης από τον ίδιο τον εργαζόμενο. Σχεδόν το 83% των επιχειρήσεων έχει ήδη ενσωματώσει βασικά ψηφιακά εργαλεία, όπως μετρήσεις περιβαλλοντικών παραγόντων και συστήματα ασφαλείας, ενώ άλλες τεχνολογίες, όπως η μείωση καταπόνησης ή και η επαύξηση δυνατοτήτων, παραμένουν σε πρώιμο στάδιο υιοθέτησης.
«Η γρήγορη εξέλιξη καθιστά αναγκαία τη συνεχή παρακολούθηση αυτών των δεικτών, ώστε να εξαχθούν έγκυρα συμπεράσματα και να αποφευχθεί η αποσπασματική χρήση νέων λύσεων» υποστηρίζει η κ. Μπαρδάνη.
Οι δεξιότητες του μέλλοντος – Αναγκαία η διά βίου μάθηση
Στο πλαίσιο της ταχείας τεχνολογικής εξέλιξης και της ενσωμάτωσης της Τεχνητής Νοημοσύνης στην παραγωγική διαδικασία, οι απαιτήσεις της αγοράς εργασίας μεταβάλλονται ουσιαστικά και ραγδαία. Σύμφωνα με την έκθεση Future of Jobs 2025 του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, σχεδόν το 40% των σημερινών δεξιοτήτων αναμένεται να μην είναι πλέον χρήσιμο έως το 2030.
Οι σημαντικότεροι παράγοντες στη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών, που αναδείχθηκαν από την έρευνα, είναι η ενημέρωση και η εκπαίδευση των χρηστών (90,7%), η προστασία των προσωπικών δεδομένων (81,3%) και η συμμετοχή των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους (80,4%) στις διαδικασίες που αφορούν την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εργασία.
