Γράφει: Ο Γιώργος Δεληγιαννιδηs
Η Θεσσαλονίκη βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με μια έντονη περιβαλλοντική κρίση, καθώς μια παχιά, κίτρινη, βλεννώδης κρούστα και έντονη δυσοσμία έχουν καλύψει το παραλιακό μέτωπο της πόλης. Το φαινόμενο, το οποίο προκαλεί την έντονη ανησυχία των πολιτών και των επισκεπτών, δεν είναι τίποτα άλλο από την αποσύνθεση μιας βίαιης «άνθησης» φυτοπλαγκτόν.
Η ανατομία του φαινομένου: Τι είναι η κίτρινη κρούστα;
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, ο κίτρινος αφρός και η επιφανειακή κρούστα αποτελούν το τελικό στάδιο του κύκλου ζωής των μικροσκοπικών αυτών οργανισμών. Όπως εξηγεί ο καθηγητής του ΑΠΘ, Σπύρος Γκέλης, πρόκειται για μια αφρώδη και βλεννώδη συσσωμάτωση που παράγεται κατά την αποσύνθεση των κυττάρων του φυτοπλαγκτόν. Όταν οι οργανισμοί αυτοί πεθαίνουν μαζικά, τα οργανικά τους υπολείμματα εγκλωβίζουν αέρα και ενώνονται, δημιουργώντας αυτή την αποκρουστική οπτική και οσμητική εικόνα στην επιφάνεια του νερού.
Οι αιτίες πίσω από την έξαρση
Η μετατροπή του Θερμαϊκού σε μια «κλειστή λίμνη» οργανικής ύλης οφείλεται σε έναν συνδυασμό ανθρωπογενών και κλιματικών παραγόντων:
Υπερτροφισμός: Η συνεχής εισροή θρεπτικών συστατικών (κυρίως αζώτου και φωσφόρου) από αστικά λύματα και γεωργικά λιπάσματα λειτουργεί ως «τροφή» για το φυτοπλαγκτόν.
Υψηλές θερμοκρασίες: Η πρόωρη άνοδος της θερμοκρασίας και οι παρατεταμένες περίοδοι νηνεμίας (άπνοιας) εμποδίζουν την ανακύκλωση των υδάτων και επιταχύνουν τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών.
Γεωγραφική ιδιομορφία: Ο Θερμαϊκός είναι ένας ρηχός, κλειστός κόλπος με αργή ανανέωση νερών, γεγονός που ευνοεί τη στασιμότητα.
Οι επιπτώσεις στο οικοσύστημα και την πόλη
Το πρόβλημα ξεπερνά την αισθητική υποβάθμιση της Νέας Παραλίας. Η διαδικασία αποσύνθεσης της οργανικής ύλης καταναλώνει τεράστιες ποσότητες οξυγόνου από το νερό. Αυτή η ανοξική κατάσταση μπορεί να αποβεί μοιραία για τους βενθικούς οργανισμούς και τα ψάρια της περιοχής, απειλώντας άμεσα τη βιοποικιλότητα του κόλπου. Παράλληλα, η οικονομική και τουριστική δραστηριότητα της πόλης δέχεται πλήγμα, καθώς η βόλτα στο παραλιακό μέτωπο καθίσταται ανυπόφορη.
Η ανάγκη για ριζικές λύσεις
Η εμφάνιση του φυτοπλαγκτού τείνει να γίνει ένα επαναλαμβανόμενο, μόνιμο φαινόμενο κάθε φορά που αλλάζει ο καιρός. Οι ειδικοί τονίζουν ότι ο καθαρισμός της επιφάνειας με ειδικά σκάφη (όπως το «Αλκίππη») αποτελεί απλώς μια προσωρινή «ασπιρίνη». Για να ανασάνει οριζόντια ο Θερμαϊκός, απαιτείται:
Αυστηρότερος έλεγχος των αγροτικών απορροών από τους ποταμούς (Αξιό, Αλιάκμονα).
Αναβάθμιση και πλήρης λειτουργία των συστημάτων βιολογικού καθαρισμού.
Μακροπρόθεσμα έργα για τη βελτίωση της κυκλοφορίας των υδάτων στον κόλπο.
